Στις 31 Οκτωβρίου 2026, το παραδοσιακό αθηναϊκό στέκι που άνοιξε το 1915 έβαλε λουκέτο. Η Μουριά, το αιωνόβιο καφενείο στη γωνία Χαριλάου Τρικούπη και Καλλιδρομίου, δεν υπάρχει πια. Η τελευταία ανάρτησή της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ήταν λιτή και βαριά: «Η αποκαθήλωση. Για όσες φορές μας κρατήσατε και σας κρατήσαμε. Αγκαλιά.»
Σε άλλα νέα: 5+1 στέκια στην Πλατεία Μαβίλη που αξίζει να προσθέσεις στη λίστα σου
Ένα όνομα, μια ιστορία
Η Μουριά πήρε το όνομά της από μια μουριά που στεκόταν κάποτε μπροστά από την είσοδό της. Το 1915, όταν άνοιξε για πρώτη φορά, τα Εξάρχεια διαμόρφωναν ήδη τη δική τους ξεχωριστή ταυτότητα. Το δέντρο χάθηκε όταν το παλιό διώροφο κτίριο κατεδαφίστηκε το 1962, στη θέση του ανεγέρθηκε πολυκατοικία και το καφενείο άνοιξε ξανά στο ισόγειό της, παραμένοντας στο ίδιο σημείο. Πίσω από τον πάγκο της Μουριάς από το 1982 βρισκόταν ο Χρήστος Βάνας, ο έβδομος καφετζής στην ιστορία της, που μαζί με την οικογένειά του κράτησε ζωντανό ένα από τα τελευταία αυθεντικά καφενεία της περιοχής.
Το καφενείο υπήρξε σημείο συνάντησης συγγραφέων, καλλιτεχνών, ποιητών, πολιτικών και ανθρώπων της αθηναϊκής διανόησης. Ο Νώντας Παπαγιάννης, συνταξιούχος δικηγόρος που επισκεπτόταν τη Μουριά σχεδόν καθημερινά εδώ και 20 χρόνια, περιέγραψε στον Guardian την απώλεια σαν τον θάνατο ενός φίλου.
Η μάχη που χάθηκε
Το αιωνόβιο καφενείο απειλούνταν με λουκέτο, καθώς ο ιδιοκτήτης του ακινήτου ζήτησε την αποχώρηση της επιχείρησης, προκειμένου να προχωρήσει σε αλλαγή χρήσης του χώρου. Τελικά, τον Ιούνιο, έπειτα από αντιδράσεις, αποφασίστηκε η αλλαγή χρήσης να μην προχωρήσει. Η ανακούφιση κράτησε λίγο. Το κλείσιμο ήρθε μετά την αποτυχία ανανέωσης του μισθωτηρίου, παρά την αισιοδοξία που είχε δημιουργηθεί το καλοκαίρι ότι το ιστορικό καφενείο θα μπορούσε να συνεχίσει τη λειτουργία του. Αν και δεν αναφέρονται οι λόγοι που οδήγησαν τελικά στο λουκέτο, η αυλαία έπεσε στα 111 χρόνια λειτουργίας.
Έγινε προσπάθεια να χαρακτηριστεί η Μουριά νεότερο πολιτιστικό μνημείο, ενώ σχεδόν 7.500 άνθρωποι υπέγραψαν αίτημα για τη διάσωσή της. Τελικά, οι προσπάθειες δεν απέτρεψαν το κλείσιμο.
Εξάρχεια: η γειτονιά που αλλάζει
Η Μουριά δεν έκλεισε σε κενό. Η εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων και των ξενοδοχείων, αλλά και η εμφάνιση νέων μορφών διασκέδασης, από brunch spots έως wine bars, έχουν μεταβάλει σταδιακά τον χαρακτήρα των Εξαρχείων. Σε όλη την περιοχή, γνωστή για τη ριζοσπαστική αριστερή της πολιτική, διαμερίσματα αγοράζονται και μετατρέπονται σε βραχυχρόνιες μισθώσεις, εκτοπίζοντας τους μόνιμους κατοίκους. Οι ίδιοι λένε ότι η τουριστικοποίηση οδηγεί σε επιθετική αστική αναβάθμιση που σβήνει την ταυτότητα της περιοχής.
Παράλληλα με την απώλεια παραδοσιακών καφενείων αλλά και άλλων μικρών επιχειρήσεων που εξυπηρετούσαν τις κατοίκους η χωρίς τέλος κατασκευή σταθμού μετρό στην κεντρική πλατεία των Εξαρχείων έχει αυξήσει την αστυνόμευση και έχει αφαιρέσει για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα τους δημόσιους χώρους διέλευσης και συνάντησης.
Τι χάνεται μαζί της
Η Αρετή Βανά περιέγραψε στον Guardian τη Μουριά ως ένα από τα τελευταία στέκια που αντιστάθηκαν στην εμπορική μεταμόρφωση των Εξαρχείων. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό δεν είναι νοσταλγικό· είναι δομικό. Πώς τεκμηριώνουμε την απώλεια χώρων πριν εξαφανιστούν; Και ποιος αποφασίζει ποια κτίρια, ποιες γωνίες, ποιες κοινότητες αξίζουν προστασία; Η Μουριά άφησε πίσω της πολύ περισσότερα από ένα παραδοσιακό καφενείο: μια ολόκληρη εποχή, μια κοινότητα ανθρώπων, αναμνήσεις δεκαετιών και ένα κομμάτι της ταυτότητας μιας γειτονιάς που αλλάζει με ταχύτητα.
—